Wanneer een familielid als resident is in Spanje overlijdt, verloopt de afwikkeling van de nalatenschap volgens de Spaanse erfrechtprocedure. Voor Belgische en Nederlandse erfgenamen is dit vaak een complexe en tijdsgevoelige procedure, zeker wanneer er Spaans onroerend goed, bankrekeningen of schulden in het spel zijn.
In dit artikel lichten wij de belangrijkste stappen bij het overlijden van een Spaans inwoner toe. Tevens bespreken we de aandachtspunten die essentieel zijn om persoonlijke aansprakelijkheid voor schulden te vermijden.
1. Vermogensonderzoek: wat behoort tot de nalatenschap?
De afwikkeling start altijd met een grondig vermogensonderzoek. Daarbij wordt in kaart gebracht welke activa en eventuele schulden deel uitmaken van de nalatenschap.
In de praktijk gaat het vaak om:
- onroerend goed in Spanje
- Spaanse bankrekeningen
- Belgische of andere buitenlandse bankrekeningen
- voertuigen (bv. een auto)
- hypotheken, leningen of andere geregistreerde schulden
Een volledig en correct overzicht vormt de basis voor zowel de notariële als de fiscale afhandeling van de nalatenschap.
2. Vaststellen van de erfgenamen
Vervolgens wordt bepaald wie juridisch als erfgenaam wordt beschouwd. In veel dossiers zijn dit de kinderen van de overledene, al dan niet samen met de langstlevende echtgenoot.
Dit is een belangrijke stap voor:
- de opmaak van de notariële nalatenschapsakte
- de aangifte van de Spaanse erfbelasting
- de latere registratie of verkoop van Spaans onroerend goed
3. De nalatenschapsakte
Bij de opmaak van de Spaanse aanvaardingsakte zijn er twee fundamentele keuzes:
de procedure (met of zonder testament) en de wijze van aanvaarding (aansprakelijkheid voor schulden).
A. Met of zonder testament
- Met testament
Is er een geldig Spaans of buitenlands testament, dan kunnen de daarin aangeduide erfgenamen rechtstreeks overgaan tot aanvaarding of verwerping van de nalatenschap. - Zonder testament (ab intestato)
In dit geval moet eerst een Declaración de Herederos (akte van erfopvolging) worden opgemaakt. Dit vereist twee getuigen.
Na deze akte geldt een wettelijke wachttijd van 20 dagen, waarna pas de aanvaardingsakte kan worden verleden.
B. Wijze van aanvaarding: let op uw aansprakelijkheid
Bij het tekenen van de akte moet elke erfgenaam een bewuste keuze maken:
- Zuivere aanvaarding
U aanvaardt zowel de bezittingen als de schulden.
Overschrijden de schulden de activa, dan bent u persoonlijk aansprakelijk met uw eigen vermogen. - Aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving (beneficio de inventario)
Uw aansprakelijkheid blijft beperkt tot de waarde van de nalatenschap. Uw privévermogen blijft beschermd.
Belangrijk: strikte wettelijke termijnen
Wie kiest voor aanvaarding onder voorrecht van boedelbeschrijving moet de wettelijke deadlines strikt naleven. Zo niet, dan wordt men automatisch geacht zuiver te hebben aanvaard, met alle risico’s van dien.
Belangrijke termijnen:
- Aanvraag inventaris: binnen 30 dagen nadat u weet dat u erfgenaam bent (indien u de goederen reeds beheert).
- Het zgn. 1005-verzoek: een schuldeiser kan u via de notaris verplichten om binnen 30 kalenderdagen te beslissen. Geen reactie = zuivere aanvaarding.
- Inventarisatie: start binnen 30 dagen na oproeping en afronding binnen 60 dagen.
Een onvolledige inventaris of het verzwijgen van goederen leidt tot verlies van bescherming.
4. Aangifte van de Spaanse erfbelasting
Na de aanvaardingsakte wordt de Spaanse erfbelasting aangegeven.
Voor niet-residenten is hierbij van groot belang dat zij mogen kiezen voor het regionale belastingregime. In verschillende Spaanse regio’s bestaan namelijk:
- aanzienlijke vrijstellingen
- belangrijke belastingverminderingen voor erfgenamen in rechte lijn en de langstlevende echtgenoot
Een correcte regionale aangifte kan dus een aanzienlijk fiscaal voordeel opleveren.
Lees meer over de aangifte nalatenschap in Spanje.
5. Registratie en eventuele verkoop van onroerend goed
Na indiening van de erfbelasting kan het onroerend goed worden ingeschreven in het Registro de la Propiedad (Spaans eigendomsregister).
Pas na deze registratie is een juridisch geldige verkoop van het pand mogelijk.
Werken met een notariële volmacht: efficiënt en praktisch
Voor erfgenamen die niet in Spanje wonen, is werken met een notariële volmacht vaak de meest efficiënte oplossing.
Mogelijkheden:
- In België bij een Belgische notaris (op kantoor of via videocall)
Richtkost: ± €700 - In Spanje bij een Spaanse notaris
Richtkost: ± €180 (alle erfgenamen moeten dan fysiek aanwezig zijn)
Met een volmacht kunnen wij onder meer:
- alle notariële en administratieve stappen uitvoeren
- de erfbelasting aangeven
- onroerend goed registreren
- NIE-nummers aanvragen
- u volledig vertegenwoordigen in Spanje
Lees meer over een notariële volmacht of beluister onze podcastaflevering.
Begeleiding bij Spaanse nalatenschappen
Confianz begeleidt Belgische en Nederlandse erfgenamen bij de volledige afwikkeling van nalatenschappen in Spanje. Wij hebben ruime ervaring met internationale dossiers en werken nauw samen met Spaanse, Belgische en Nederlandse notarissen.
Heeft u vragen over een Spaanse nalatenschap of wenst u een eerste inschatting van uw dossier?
Maak gerust een afspraak voor een persoonlijke en deskundige toelichting.
