Wie bouwt of verbouwt in Vlaanderen, weet dat de regels streng zijn. Maar hoe streng de overheid optreedt áls er iets misgaat, hing lange tijd af van de sector. Handhaving in milieudossiers verliep anders dan bij stedenbouwkundige overtredingen.
Om die wildgroei aan procedures aan te pakken, is op 1 april 2026 het nieuwe Kaderdecreet Vlaamse Handhaving (KVH) in werking getreden. Dit decreet gooit de handhavingswereld grondig door elkaar en harmoniseert de spelregels voor onder andere stedenbouw en milieu.
Wat betekent dit concreet voor u als burger, ondernemer of vastgoedeigenaar? We zetten de belangrijkste veranderingen op een rij.
1. Eén uniforme taal en gelijke bevoegdheden
Gedaan met de spraakverwarring. Het decreet trekt de terminologie over verschillende beleidsvelden heen volledig gelijk. Daarnaast krijgen alle Vlaamse inspectiediensten (of het nu gaat om Omgeving, Onroerend Erfgoed of Milieu) dezelfde toezichts- en opsporingsrechten. Dit maakt sectoroverschrijdende samenwerking tussen inspecteurs een stuk eenvoudiger en zorgt ervoor dat u als burger sneller weet wat uw rechten en plichten zijn tijdens een controle.
2. Snellere boetes via de administratieve weg
Het parket krijgt dagelijks een enorme stroom aan bouwmisdrijven binnen. Omdat zwaardere criminaliteit vaak voorrang krijgt, werden lichtere stedenbouwkundige overtredingen in het verleden regelmatig geseponeerd. Het nieuwe Kaderdecreet zet daarom, in lijn met eerdere hervormingen, verder in op één uniforme bestuurlijke beboetingsprocedure. Hierdoor kan er nog sneller en efficiënter ingezet worden op bestuurlijke handhaving. Bestuurlijke handhaving wordt de norm, strafrechtelijke handhaving de uitzondering.
Als het parket beslist om een dossier niet strafrechtelijk te vervolgen, kan de Vlaamse overheid de zaak nu makkelijker zélf administratief afhandelen. De kans dat een overtreding zonder gevolg blijft (de zogeheten ‘vervolgingsgraad’), stijgt hiermee aanzienlijk.
Lees meer over de aanpak van illegale constructies in ruimtelijk kwetsbare gebieden.
3. Ruimte voor ‘zachte handhaving’
Gelukkig is het nieuwe decreet niet alleen maar repressief. Er is expliciet ruimte gemaakt voor een zachtere aanpak om burgers de kans te geven fouten recht te zetten. Inspecteurs kunnen voortaan gebruikmaken van uniforme procedures voor:
- Waarschuwingen en aanmaningen;
- Herstelschikkingen: een minnelijke regeling waarbij u de kans krijgt om de situatie binnen een bepaalde termijn vrijwillig te herstellen, zonder dat er direct zware sancties volgen.
4. Alles digitaal (en transparant voor de vastgoedsector)
Alle processen-verbaal, sancties en herstelbeslissingen worden voortaan centraal digitaal beheerd via het Vlaams Handhavingsplatform (VHP). Dit heeft ook grote gevolgen voor de vastgoedmarkt. Notarissen en vastgoedmakelaars krijgen makkelijker toegang tot deze gegevens. Kopers krijgen bij de overdracht van een onroerend goed dus sneller en beter zicht op eventuele lopende handhavingsmaatregelen.
Conclusie: Het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving maakt de jacht op stedenbouwkundige inbreuken efficiënter, digitaler en uniformer. Het loont meer dan ooit om proactief te controleren of uw vastgoedprojecten perfect vergund zijn.
Wordt u geconfronteerd met de Vlaamse handhaving of met bestuurlijke boetes? Neem dan zeker contact met ons op. Advocaat omgevingsrecht Niels Vansimpsen staat u bij.
