L'impact de la réforme fiscale sur les retraites en Belgique (et l'alternative en Espagne)

Er is veel te doen over de fiscale hervorming van de personenbelasting (wet van 15 juli 2026) en wat dit precies betekent voor de belastingdruk op Belgische pensioenen. Hoewel er geen algemene tariefverhoging is op alle pensioenen, bevat de nieuwe wetgeving verschillende gerichte maatregelen die de belasting heffen of voordelen afbouwen. Steeds meer Belgen kijken daardoor naar het buitenland — zoals Spanje — waar het fiscale klimaat voor gepensioneerden vaak gunstiger is.

1. Hoe worden pensioenen fiscaal behandeld in België?

In het Belgische stelsel vallen pensioenen onder de revenus professionnels (vervangingsinkomsten). Aangezien gepensioneerden geen werkelijke beroepskosten maken om dit inkomen te verwerven, kunnen zij geen beroepskosten aftrekken. Om de belastingdruk op pensioenen te temperen, voorziet de wetgever in een specifieke belastingvermindering voor pensioenen.

2. Afbouw van belastingvoordelen voor de hoogste pensioenen

Met de recente fiscale hervorming zijn een aantal ingrijpende correcties doorgevoerd:

• Afbouw belastingvermindering: De belastingvermindering voor de hoogste pensioenen wordt stapsgewijs afgebouwd en voor de allerhoogste pensioenen zelfs volledig afgeschaft. Dit leidt voor deze groep tot een effectief hogere netto belastingdruk.
• Neutralisatie verhoogde belastingvrije som: De algemene belastingvrije som is opgetrokken, maar om te vermijden dat niet-actieven (zoals gepensioneerden) hier een netto voordeel uit halen, wordt dit effect teruggenomen via een correctie op de belastingvermindering voor pensioenen.
• Uitdoving huwelijksquotiënt: Voor gehuwde of wettelijk samenwonende gepensioneerden (waarvan beiden de wettelijke pensioenleeftijd hebben bereikt) dooft het huwelijksquotiënt over een periode van 20 jaar (van aanslagjaar 2027 tot 2046) volledig uit.

3. Werkende gepensioneerden: afzonderlijke taxatie tegen 33%

Om te vermijden dat bijverdienen na het pensioen het eigen pensioen zwaarder belast ( doordat extra inkomsten de belastingvermindering afbouwen), geldt vanaf 1 januari 2027 een afzonderlijk tarief van 33% op bezoldigingen van werkende gepensioneerden die de wettelijke pensioenleeftijd of 45 loopbaanjaren hebben bereikt.

4. Emigreren naar Spanje: Is de belastingdruk daar lager?

Door de hoge Belgische progressieve belastingtarieven overwegen veel gepensioneerden om hun fiscale woonplaats naar Spanje te verhuizen.

A. Het Woonstaatbeginsel onder het Dubbelbelastingverdrag (DBV)

België heeft met Spanje een bilateraal verdrag ter vermijding van dubbele belasting (DBV) gesloten. Volgens de algemene verdragsregels worden pensioenen belast in de woonstaat (de staat waar de belastingplichtige rijksinwoner is), uitgezonderd de meeste pensioenen opgebouwd in publieke sector (bijvoorbeeld militairen).

Wie definitief verhuist en zich inschrijft als rijksinwoner in Spanje, wordt daar belast op zijn wereldwijde inkomen (inclusief het Belgische pensioen). Hier vindt u meer informatie over de belasting het Belgisch pensioen in Spanje.

B. Mogelijks een aanzienlijk lagere belastingdruk

In Spanje gelden vaak gunstigere fiscale omstandigheden voor gepensioneerden vergeleken met het Belgische stelsel:

1. Lagers marginale druk & ruimere schijven: Hoewel Spanje ook progressieve tarieven kent, liggen de effectieve belastingdruk en de aanvullende lokale heffingen in veel Spaanse regio’s aanzienlijk lager dan de Belgische toptarieven en opcentiemen.
2. Geen Belgische afbouwsystemen: De Belgische specifieke afbouw van de belastingvermindering en de uitdoving van het huwelijksquotiënt spelen geen rol in het Spaanse belastingstelsel.
3. Regionale gunstregimes: Bepaalde Spaanse regio’s bieden bijkomende vrijstellingen of verlaagde tarieven voor vermogen en inkomsten van buitenlandse oorsprong.

Hier vindt u meer informatie over de werking van de Spaanse personenbelasting.

C. Wat als u in België blijft wonen met een Spaans pensioen of vastgoed?

Blijft u Belgisch rijksinwoner, maar ontvangt u inkomsten uit Spanje (bijvoorbeeld huurinkomsten uit een Spaanse vakantiewoning)?

• Belgische rijksinwoners moeten hun revenu global aangeven in België.
• Voor Spaans onroerend goed geldt dat de heffingsbevoegdheid bij Spanje ligt (bronstaat). België stelt dit inkomen vrij, maar past wel vrijstelling met progressievoorbehoud toe. Het buitenlandse inkomen telt dus mee om het belastingtarief op uw Belgische inkomsten te bepalen, maar de belasting die er proportioneel op slaat wordt verminderd.

D. Het globale panorama: Spanje belast meer dan enkel pensioenen

Hoewel de heffing op een particulier pensioen in Spanje vaak meevalt, is het essentieel om naar het totale fiscale plaatje te kijken. Spanje belast rijksinwoners namelijk op hun wereldwijde vermogen en inkomsten:

• Ruime meerwaardebelasting (Ganancias Patrimoniales): In Spanje geldt een uitgebreide meerwaardebelasting op de verkoop van activa (zoals aandelen, beleggingsfondsen, cryptomunten en vastgoed). Waar een Belgische particulier aandelenmeerwaarden onder normaal beheer vaak belastingvrij kan realiseren, worden deze in Spanje progressief belast.
• Vermogensbelasting (Impôt sur le patrimoine / Solidariteitsbelasting): Afhankelijk van de Spaanse regio (autonome gemeenschap) kan er een vermogensbelasting van toepassing zijn op het wereldwijde vermogen boven bepaalde vrijstellingsgrenzen.
• Aangifteplichten buitenlands vermogen (Modelo 720): Spaanse rijksinwoners zijn verplicht om alle buitenlandse bankrekeningen, beleggingen en vastgoed boven € 50.000 gedetailleerd aan te geven.

Conclusion

Terwijl België de belastingdruk op de hogere pensioenen verhoogt en gezinsvoordelen zoals het huwelijksquotiënt afbouwt, kan een verhuizing naar Spanje voor veel gepensioneerden een nettovoordeel opleveren. Door het woonstaatbeginsel in het dubbelbelastingverdrag wordt een particulier pensioen bij emigratie in Spanje belast, waar de totale belastingdruk in veel gevallen gunstiger uitvalt. Houd echter rekening met het totale plaatje.

Twijfelt u over de concrete (fiscale) impact van een verhuizing op uw specifieke pensioen- en vermogenssituatie? Laat uw dossier vooraf grondig analyseren om verrassingen te vermijden. Maak een afspraak voor een persoonlijk adviesgesprek op maat.