Veel mensen denken onterecht dat hun Belgische of Nederlandse samenlevingsregeling automatisch doorloopt in Spanje. Niets is minder waar. In deze aflevering legt Glenn Janssens uit welke juridische en fiscale valkuilen er zijn voor niet-gehuwde koppels en hoe je elkaar wél goed kunt beschermen bij de aankoop van een Spaanse woning.
Beluister op Youtube, Spotify of Apple Podcasts.
De Casus: Patrick en Sabine
Aan de hand van het waargebeurde verhaal van Patrick en Sabine (een feitelijk samenwonend koppel met een woning in Altea) wordt duidelijk wat de risico’s zijn. Na het onverwachte overlijden van Patrick ging de helft van de woning naar zijn kinderen uit een vorig huwelijk. Door de Vlaamse erfbelasting waren de kinderen gedwongen om hun aandeel op te eisen, waardoor Sabine plotseling haar woning moest delen of verkopen.
De twee grote problemen voor samenwonenden
Wanneer je als feitelijk of wettelijk samenwonend koppel vastgoed koopt in Spanje, bots je op twee barrières:
- Het erfrecht (Juridisch): Feitelijk samenwonenden zijn in principe niet elkaars erfgenaam. Zelfs als wettelijk samenwonenden heb je geen automatisch recht op het Spaanse tweede verblijf.
- Het fiscale aspect (Belastingen): In Spanje word je als feitelijk of wettelijk samenwonende vaak gezien als een ‘derde’ (vreemde), waardoor je niet geniet van de gunstige erfbelastingtarieven. Ook in Vlaanderen geldt de vrijstelling van erfbelasting voor de partner enkel voor de gezinswoning, niet voor een Spaans vakantiehuis.
Drie mogelijke oplossingen
1. De gesplitste aankoop (De meest optimale keuze)
Dit is een regeling die je treft vóór de aankoop van de woning.
- Hoe werkt het? Beide partners kopen elk 50% van de blote eigendom, en samen kopen ze het levenslange vruchtgebruik.
- Voordeel: Bij het overlijden van de eerste partner krijgt de langstlevende automatisch het volledige vruchtgebruik. De langstlevende behoudt de controle en mag er blijven wonen of het verhuren.
- Fiscaal: Er is noch in België, noch in Spanje erfbelasting verschuldigd op het vruchtgebruik bij het overlijden van de partner.
2. Beding van aanwas / Tontine
Een kanscontract waarbij het aandeel van de overledene automatisch naar de langstlevende gaat.
- Valkuil in Spanje: Overeenkomsten die een toekomstige nalatenschap regelen zijn in Spanje in principe nietig (uitgezonderd in regio’s zoals Catalonië). Je hebt hiervoor een attest van een Belgische notaris nodig om te bewijzen dat dit conform het Belgische recht mag.
- Fiscaal: Spanje ziet een tontine als een legaat (erfenis). Voor samenwonenden blijft dit dus fiscaal erg ongunstig. (Opmerking: Het is wel interessant voor gehuwden onder het stelsel van scheiding van goederen).
3. Het testament
Je kunt na het verlijden van de aankoopakte een testament opmaken waarin je het vruchtgebruik of jouw aandeel in volle eigendom nalaat aan je partner.
- Valkuil: Je mag de wettelijke reserve (het erfdeel) van de kinderen niet schenden, anders moet de partner de kinderen later compenseren. Daarnaast blijft ook hier de erfbelasting voor samenwonenden erg hoog.
Maatwerk is essentieel
Elke situatie is uniek. Wat voor je buren werkt, werkt misschien niet voor jou. De beste oplossing hangt volledig af van jouw specifieke situatie:
- Jouw familiale toestand (kinderen, leeftijd, onderlinge relaties).
- Jouw langetermijnvisie (wil je er over 10 jaar nog wonen, of wil je flexibiliteit om te verkopen?).
