Wie sinds 1 januari 2026 zijn fiscale woonplaats naar het buitenland verplaatst, kan in België belast worden op de latente meerwaarde van zijn financiële activa, ook zonder dat er iets verkocht wordt. Dat is de zogenaamde exit taks, ingevoerd door de wet van 6 april 2026 tot invoering van een belasting op meerwaarden op financiële activa (BS 21 april 2026).
Voor wie plant om (deels) in Spanje, Portugal, Frankrijk of elders te gaan wonen, is de exit taks dus een factor die vooraf moet worden ingecalculeerd. Goed nieuws: binnen de EU en de EER geldt een automatisch uitstel van betaling, en na 24 maanden vervalt de belasting in principe definitief. In dit artikel zetten we de regels op een rij.
Wat is de exit taks?
De nieuwe meerwaardebelasting treft in principe enkel meerwaarden die verwezenlijkt worden bij een overdracht onder bezwarende titel. Het overbrengen van de woonplaats of zetel van fortuin naar het buitenland wordt echter gelijkgesteld met zo’n overdracht. Verliest u daardoor de hoedanigheid van rijksinwoner, dan wordt de latente meerwaarde op uw financiële activa belast in de personenbelasting.
Welke activa? Het begrip “financiële activa” is ruim en omvat vier categorieën:
- financiële instrumenten: aandelen, obligaties, fondsen, ETF’s, derivaten, deelbewijzen van een maatschap;
- levensverzekeringen en kapitalisatieverrichtingen met een spaar- of beleggingscomponent (tak 21, 23, 26, 44 en buitenlandse equivalenten zoals Luxemburgse “branche 6”);
- cryptoactiva, inclusief NFT’s die voor betalings- of beleggingsdoeleinden gebruikt kunnen worden;
- geldmiddelen buiten een betaalrekening, beleggingsgoud en digitale centralebankmunten.
Vastgoed, kunst, juwelen en andere roerende goederen vallen er niet onder.
Wie is belastingplichtig? De belasting wordt geheven in hoofde van de eigenaar of de blote eigenaar. Emigreert enkel de vruchtgebruiker, dan leidt dat niet tot een verwezenlijking in hoofde van de blote eigenaar. Bij gehuwden speelt het huwelijksvermogensrecht: een gemeenschappelijk actief wordt voor de helft bij elke echtgenoot belast .
Hoe wordt de exit taks berekend?
De belastbare grondslag is het positieve verschil tussen de waarde van het financieel actief op het moment van vertrek en de aanschaffingswaarde. De waarde op de emigratiedatum geldt dus als fictieve “ontvangen prijs”.
Historische meerwaarden blijven vrijgesteld. Voor activa verworven vóór 1 januari 2026 geldt als aanschaffingswaarde de waarde op 31 december 2025, het zogenaamde fotomoment. Voor beursgenoteerde activa is dat de laatste slotkoers van 2025. Voor niet-genoteerde aandelen geldt de hoogste van drie forfaitaire methoden (o.a. eigen vermogen + 4 × EBITDA), of een waardering door een bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant die niet de gebruikelijke beroepsbeoefenaar is, op te maken uiterlijk op 31 december 2027.
Levensverzekeringen volgen een eigen regel: de inventarisreserve op het moment van vertrek verminderd met het totaal van de gestorte premies. Voor contracten gesloten vóór 2026 vertrekt men van de inventarisreserve op 31 december 2025.
Tarief en vrijstellingen. Het regime van de interne meerwaarde (33 %) is bij de exit taks nooit van toepassing. Er worden geen gemeentelijke opcentiemen geheven.
| Situatie op de emigratiedatum | Exemption | Rate |
|---|---|---|
| Algemeen regime | basisvrijstelling 10.000 euro (AJ 2027, geïndexeerd), eventueel verhoogd met opgebouwde aanvullende vrijstellingen | 10 % |
| Aanmerkelijk belang: minstens 20 % van de rechten in een vennootschap | 1.000.000 euro per periode van 5 belastbare tijdperken, niet geïndexeerd | 1,25 % tot 2,5 M; 2,5 % tot 5 M; 5 % tot 10 M; 10 % daarboven |
Let op: in het jaar van vertrek is het belastbaar tijdperk korter dan een kalenderjaar. De vrijstellingen worden dan geprorateerd per maand waarvan de vijftiende dag binnen het belastbaar tijdperk valt. Wie op 17 juni vertrekt, krijgt dus slechts 6/12 van de basisvrijstelling.
De exit taks wordt niet via roerende voorheffing geïnd en moet verplicht worden aangegeven in de aangifte personenbelasting.
Uitstel van betaling: automatisch of op verzoek
Om te voldoen aan het Unierecht voorziet de wetgever in een uitstel van betaling. Of dat uitstel automatisch is, hangt af van het land waarnaar u vertrekt.
| Bestemming | Uitstel | Voorwaarde |
|---|---|---|
| EU-lidstaat, EER-lidstaat, of verdragsstaat met informatie-uitwisseling én invorderingsbijstand | automatisch, zonder formaliteit | no |
| Ander land | enkel op verzoek, bij de bevoegde ontvanger (Team invordering) | afdoende zekerheid, bv. bankwaarborg, consignatie bij de Deposito- en Consignatiekas of pand op financiële instrumenten |
Wanneer vervalt het uitstel? Tijdens de eerste 24 maanden na het vertrek vervalt het uitstel zodra u de betrokken activa onder bezwarende titel overdraagt of ze bezwaart met een zakelijke zekerheidsovereenkomst die tot eigendomsoverdracht leidt. Het verval is proportioneel: verkoopt u 20 van uw 100 aandelen, dan wordt enkel de exit taks op die 20 aandelen opeisbaar. Bij een automatisch uitstel vervalt het ook wanneer u binnen die termijn naar een niet-geviseerd land verhuist, tenzij u dan alsnog een afdoende zekerheid stelt.
Verrichtingen die voor een Belgisch rijksinwoner vrijgesteld zouden zijn, doen het uitstel niet vervallen. Denk bijvoorbeeld aan de vrijgestelde inbreng van aandelen en een uitonverdeeldheidtreding na echtscheiding.
Jaarlijks attest. Het behoud van het uitstel vereist dat u jaarlijks een attest bezorgt waarin u bevestigt dat de voorwaarden nog vervuld zijn. Wordt het attest niet tijdig bezorgd, dan vervalt het uitstel. De inhoud en de termijn van dit attest worden bij koninklijk besluit vastgelegd.
De termijn van 24 maanden: wanneer vervalt de exit taks definitief?
Voor zover de exit taks niet eerder opeisbaar werd, vervalt de betalingsverplichting waarvoor uitstel werd verleend in twee gevallen:
- u blijft langer dan 24 maanden fiscaal inwoner in het buitenland; u wordt dan geacht duurzaam en om niet-fiscale redenen te zijn geëmigreerd;
- u vestigt uw woonplaats binnen 24 maanden opnieuw in België.
De periode van 24 maanden is dus een “verdachte” periode: de wetgever wil vermijden dat belastingplichtigen zich tijdelijk in het buitenland vestigen om daar meerwaarden te verwezenlijken. Wie de activa gedurende die periode aanhoudt en zijn woonplaats binnen de geviseerde staten behoudt, betaalt uiteindelijk geen Belgische exit taks.
Terugkeer binnen 24 maanden. Keert u binnen de termijn terug, dan behoudt u voor een latere verkoop uw oorspronkelijke aanschaffingswaarde, alsof u België nooit had verlaten. Werd u in het buitenland effectief onderworpen aan een gelijkaardige exitheffing, dan mag de aanschaffingswaarde verhoogd worden met de belastbare grondslag van die buitenlandse heffing. Emigreert u nadien opnieuw, dan wordt de exit taks opnieuw berekend op basis van de toestand op dat nieuwe vertrekmoment.
Immigratie. Omgekeerd geldt voor wie naar België komt een step-up: de aanschaffingswaarde is de waarde op de eerste dag van onderwerping aan de personenbelasting. Een buitenlandse exitwaardering kan daarbij als bewijs dienen.
Praktijkvoorbeeld: emigratie naar Spanje
Ann, gepensioneerd en alleenstaande, verhuist op 20 december 2026 definitief naar Alicante en verliest daardoor haar hoedanigheid van Belgisch rijksinwoner. Ze bezit een portefeuille beursgenoteerde ETF’s, aangekocht in 2019. Sinds 1 januari 2026 heeft ze niets verkocht.
| Element | Amount |
|---|---|
| Waarde op 31 december 2025 (fotomoment) | 350.000 euro |
| Waarde op 20 december 2026 | 410.000 euro |
| Latente meerwaarde | 60.000 euro |
| Basisvrijstelling AJ 2027 (12/12, want 15 december valt binnen het belastbaar tijdperk) | – 10.000 euro |
| Belastbare grondslag | 50.000 euro |
| Exit taks aan 10 % | 5.000 euro |
De meerwaarde die vóór 2026 werd opgebouwd, blijft buiten schot. Omdat Spanje een EU-lidstaat is, geniet Ann automatisch uitstel van betaling voor de 5.000 euro.
- Scenario 1: Ann houdt de portefeuille aan tot na 20 december 2028 en blijft in de EU wonen. De exit taks vervalt definitief.
- Scenario 2: Ann verkoopt in juni 2028 een vierde van de portefeuille. Het uitstel vervalt voor het gedeelte van de exit taks dat op die effecten betrekking heeft, in de hypothese van een homogene portefeuille ca. 1.250 euro. Voor de rest blijft het uitstel lopen.
- Scenario 3: Ann keert in oktober 2027 terug naar België. De exit taks vervalt en zij behoudt de waarde op 31 december 2025 als vertrekpunt voor een latere verkoop.
Dit voorbeeld houdt evenwel geen rekening met eventuele Spaanse belastingen.
Aandachtspunten
- Inwerkingtreding. De regeling heeft uitwerking vanaf 1 januari 2026. Ze is niet van toepassing op wie de hoedanigheid van rijksinwoner in 2026 verloor vóór de inwerkingtreding van de wet op 1 mei 2026.
- Aangifteplicht blijft. Ook bij automatisch uitstel moet de exit taks worden aangegeven in de (laatste) aangifte personenbelasting als rijksinwoner. Uitstel is geen vrijstelling.
- Waardering van niet-genoteerde aandelen. Wie een waardering door een bedrijfsrevisor of gecertificeerd accountant wil laten opmaken voor het fotomoment, moet dat uiterlijk op 31 december 2027 doen.
- Bewijs van de aanschaffingswaarde. Kan de aanschaffingswaarde van na 2025 verworven activa niet worden aangetoond, dan wordt ze op nul gesteld. Bewaar dus uw aankoopnota’s en rapporteringen.
- Algemene antimisbruikbepaling. Een schenking aan een niet-inwoner is op zich geen overdracht onder bezwarende titel. Wordt het actief daarna verkocht en de verkoopprijs kosteloos teruggegeven aan de schenker, dan kan de administratie dit aanzien als misbruik.
- Jaarlijks attest. Het koninklijk besluit over de inhoud en de termijn van het attest moet nog worden gevolgd. Een gemiste termijn kost u het uitstel.
Conclusion
De exit taks is voor wie binnen de EU of de EER verhuist vooral een kwestie van timing en discipline: aanhouden gedurende 24 maanden, jaarlijks het attest bezorgen en de woonplaats binnen de geviseerde staten behouden. Voor wie naar een derde land vertrekt, of een aanmerkelijk belang in een vennootschap bezit, loopt de rekening sneller op en is een voorafgaande planning onmisbaar.
Plant u een vertrek naar het buitenland? Confianz bekijkt uw situatie, met aandacht voor zowel de Belgische als de buitenlandse fiscale gevolgen. Neem contact on.
