Overeenkomstig de strikte rechtspraak van de Raad van State en de Raad voor Vergunningsbetwistingen kon een planwijziging tijdens de procedure uitsluitend worden doorgevoerd als daar een expliciet verzoek van de aanvrager toe voorlag. Besturen mochten niet langer zelf via een vergunningsvoorwaarde een beperkte aanpassing van de plannen opleggen om het dossier vergunbaar te maken, omdat de wetgeving hierdoor verkeerd werd geïnterpreteerd. Dit leidde in de praktijk tot onnodige weigeringen van projecten die mits een kleine correctie perfect aanvaardbaar waren.
De oplossing in het Verzameldecreet Omgeving
In de Memorie van Toelichting (artikel 96, pagina 73) stelt de wetgever duidelijk dat dit stringente formalisme nooit de bedoeling is geweest:
- De overheid krijgt opnieuw de decretsmatige bevoegdheid om op eigen initiatief (ambtshalve) beperkte planaanpassingen op te leggen via de vergunningsvoorwaarden.
- Een expliciet verzoek of initiatief van de aanvrager is hiervoor niet langer vereist, zolang de aanpassingen “beperkt” blijven en het project daardoor vergunbaar wordt gemaakt.
Dit betekent een enorme opsteker voor de praktijk: de overheid kan opnieuw oplossingsgericht optreden in plaats van dossiers louter bureaucratisch te moeten weigeren.
2. Eindelijk rechtszekerheid: introductie van een beroepstermijn tegen het vergunningenregister
Een tweede fundamentele verschuiving situeert zich rond het vergunningenregister, in het bijzonder bij de opname van constructies onder het “vermoeden van vergunning” (het zogeheten vergund geacht statuut).
De aanleiding: het Grondwettelijk Hof
Voorheen gold de regel dat tegen de opname van een constructie in het vergunningenregister slechts een beroep kon ingesteld worden binnen de 45 dagen vanaf de opname van de constructie in het register. Er was echter geen bekendmaking voorzien van zulk een beslissing. Omwonenden wisten dan ook vaak niet dat er een beroepstermijn liep en kwamen er vaak te laat achter. Het Grondwettelijk Hof maakte hier echter brandhout van (Arrest nr. 140/2023). Het Hof oordeelde dat het ongrondwettig en onredelijk is om van een burger te verwachten dat hij permanent het gemeentelijk register screent om te zien of de constructie van zijn buur plots als ‘vergund geacht’ wordt gecatalogiseerd. Het gevolg? Registraties bleven jarenlang vatbaar voor betwisting op het moment dat een derde er “feitelijk kennis” van nam, wat leidde tot grote rechtsonzekerheid.
De nieuwe regeling: actieve aanplakking en 45 dagen beroepstermijn
Om de rechtszekerheid voor zowel de burger als derden te herstellen, voert het Verzameldecreet Omgeving (artikel 98 en 100, pagina 74-75) een volledig nieuw publicatieregime in. De details hiervan moeten nog uitgewerkt worden door de Vlaamse Regering. Waarschijnlijk zal hiervoor het systeem van de aanplakking zoals bij gewone vergunningsbeslissingen gevolgd worden. Concreet betekent dit:
- Verplichte aanplakking: Beslissingen tot opname in het vergunningenregister als ‘vergund geacht’ zullen waarschijnlijk voortaan actief bekendgemaakt en aangeplakt moeten worden, exact zoals dat vandaag gebeurt bij een reguliere omgevingsvergunning.
- Strikte beroepstermijn: Derden krijgen vervolgens 45 days' time – te rekenen vanaf de eerste dag na de aanplakking – om beroep in te stellen bij de Raad voor Vergunningsbetwistingen.
Is die termijn van 45 dagen verstreken zonder dat er beroep werd aangetekend? Dan is de opname definitief en is het vergunningsvermoeden definitief veiliggesteld tegen latere claims van derden.
Wat betekent dit concreet voor uw dossier?
Hoewel de wetgeving nog in het parlementair circuit zit, bakent ze nu al de krijtlijnen van de nabije toekomst af. Voor lokale besturen betekent dit dat zij zich moeten voorbereiden op een actievere rol bij planaanpassingen en een nieuwe logistieke cascade voor de bekendmaking van beslissingen tot opname in het vergunningenregister. Voor eigenaars en ontwikkelaars biedt dit vooruitzicht op termijn een snellere weg naar vergunbaarheid én een waterdichte bescherming van historische bouwrechten.
Confianz volgt de parlementaire behandeling van het Verzameldecreet Omgeving op de voet op. Heeft u vragen over de impact van deze toekomstige regels op uw lopende vastgoedproject of de status van uw aanvraag tot opname in het vergunningenregister? Neem vrijblijvend contact met ons op voor strategisch advies.
